آرام باش

آرام باش

آرام باش عزيز من!

بگذار،

گور‌كن پير،

ترانه‌ي تن هاي كبود شده را،

                          تكرار كند

*  *  *

آرام باش عزيز من!

سر انگشتانت را خسته مكن

همه‌ي پيچك ها را،

                  ناجوانمردانه چيده اند

بگذار،

   در شقيقه هاي ناتمام نگفتن،

همه‌ي داركوب ها،

                         هياهو به پا نمايند؛

و با قاقار كلاغان،

                 روايت كولاك و برف و تگرگ را،

                                            مرور نما،

تا همه‌ي فلات هاي خشكيده‌ي ناباوري،

                                      باور نمايند؛

باور نمايند،

      كه باد هاي سرگردان

حكايت مرداب شدن را ،

با همه‌ي كركسان جشن خواهند گرفت؛

و هنگامي كه،

برّه ها از زوزه‌ي گرگ هاي بي قلاده،

چون بيد مي‌لرزند

بگذار با ني‌لبك شبان شكست و شك؛

                          و ستايش سگ اصحاب كهف

رمه هاي رميده را،

                بياراميم؛

و با دستي به بلنداي فرياد

فانوس دريايي را

بر فلات هاي خشكيده‌ي ذهن،

             برافرازيم

*   *  *

آرام باش عزيز من

ماردوشان زمانه بيدارند؛

و كاوه‌ي بي پتك،

مغزش را به حراج گذاشته است

 

 

مستی مستور

                  مستی مستور

در نگاهم موج لبریز از غزل پرورده ای

مستیِ مستور عشقِ لم یزل پرورده ای

با صدای سبز سرشار از صفای صبحدم

در سبوی سینه ام امشب عسل پرورده ای

دل به لبخندی سپردم در گذرگاه جنون

با نگاه بیدلی کوه و کتل پرورده ای

گر چه می­دانم عقاب بال و پر بشکسته ای

با غرور غلغل ایمایت قلل پرورده ای

پرورشگاه خیالم با خرامت خرّم­ست

ماهی اندیشه در بحر رمل پرورده ای

می­فشانم گر به آهنگ جنون مستانه اشک

در نگاهم موج لبریز از غزل پرورده ای

 

فراسوی فنا

 

              فراسوی فنا

خواب دیدم که غزل می­خوانی؛

                        و صراحی در دست

با من از عشق سخن می­گویی

چشم مستِ تو شراب آلوده

با نگاهت که دَمَ سبز مسیحایی داشت

پرزدم تا به فراسوی فنا

تا فرازی که تو در همهمه ام گل کردی

و من از شور شکوفایی مستِ تو گلاب

*   *   *

خواب دیدم که غزل می خوانی

همهمه ی سبز

          همهمه ی­سبز

«در نمازم خم ابروی تو با یاد آمد»

عشق در همهمه­ی سبز وجودم گل کرد؛

و نیازی که در آن ناز خداوندی بود

بال پرواز مرا تا به فراسو وا کرد؛

و در آن قبه­ی نور

چشم مستی تو به آیین وفا می­فرمود:

به صفای تو قسم

تو نمازِ نفسِ گرم منی؛

و من از گرمیِ چشمِ تو سراپا گرمم

آتش عشق عجب شعله و شوری دارد

چشمه­ی جان من از چشم تو شد چشمه­ی نور

قبله­ی قلب منی

*  *

عشق در همهمه­ی سبز وجودم گل کرد

قبله و سجده و سجاده همه،

با نگاهِ تو چنان مست شدند

که « زعهدِ طربم یاد آمد»

«حالتی رفت که محراب به فریاد آمد»

*   *  *

قبله­ی قلب منی

سیری در مجموعه ی شعر شاعر فرهیخته خالده فروغ

 

 

                                                       دکتور عبدالغفور آرزو

 نیم­نگاهی به کوچه­های خالی دنیا

             با با­نوی فرهیخته­ی«کاخ بلند،» همه­ی فرهیختگان صاحبدل و صاحبدلان فرهیخته آشنایی­دارند. کاخ بلند، قامت استواری است در برهوت چالش های ژرف اجتماعی. کاخ بلند، فریاد با شکوه مدار­است در پهنه دشت خشم عصبیت های تنگ و تاریک. از خالده فروغ می­گویم؛ خاوندگار:

             - قیام میترا

            ـ پنجره­ی بر فصل صاعقه

            ـ عبور از قرن قابیل

            ـ در خیابان های خواب و خاطره

            ـ همیشه پنج عصر

            ـ رمان پایان ناپذیری­ست گورستان

            اینک این سخنور فرهیخته در «کوچه­های خالی دنیا» قدم گذاشته؛ با 28 ترنّم تر و با طراوت. خالده با «تصادم آدینه­ها» سفر را آغاز می­کند و با فریاد این که: «زمانه عکاس است»، از سکوّی سرود برسینه­ی سکوت پر می­کشد و با فریاد خاموش چونان فروغ فرخ زاد تکرار می­نماید:

«پرواز را به خاطر بسپار»

            «کوچه­های خالی دنیا» یأس نامه­ی نسلی است که در جدال سنّت و تجدد، ترنّم تنهایی را تکرار می­نماید. تصادم سنّت­های سنگ شده و تجدد کاذب، جز یأس چه ره­آوردی دارد؟ چنین فضایی در ذهن و ضمیر شاعر بدون ویزا گسترش یافته است. این پیام خاموش را در نخستین فریادش می­توان دید:

همیشه نـفـرت از زنـدگی و کینـه ز خـویش

تـو در تـقـابـل بــا کینـه­هـای بـزرگ شـدی

نمانده آدم ـ دور از تو ـ لیک باش به هوش

کــه در زمـانــه­ی بـوزینـه­هـا بـزرگ شـدی

          در زمانه­ی «بوزینه­ها» - که جز «تقابل کینه­» نوید و نوایی ندارد-   چگونه  نسلی که با «صداقت آیینه­ها» بزرگ شده است، می­تواند ­در فضای زنگاری­، آسمان آبی را سرود بسازد؟ زنگ تکرار شنبه، یکشنبه و دوشنبه، با «تصادم آدینه­ها» گره می­خورد و بحران خزنده را در ضربان این «تصادم» می­توان احساس­کرد؛ «تصادمی» که آیینه دار چگونگی «کوه­های پیر و شبیخون بادها» ست:

ایـــن کـــوه­هـــای پــیـــر و شیـخـون بـــــادهــــا

از ســال هــــال دور در این جـــا مــهـــاجـــر انــــد

یعنی آنانی که متعلق به زمانه­ی او نیستند:

ایــن کــوه­هــای پــیـــر ســـراپـــای شــاعــرانـــد

از خــویش رستــه انـــد کـــه بـــا مـــا معـاصـرنــد

نه تنها کوه­های پیر و شبیخون باد­ها با اسطوره پروری «سخنگوی «زمانه­ی بوزینه­ها»­ی اند، بل:

               در هــر زمــــانــــه صــاحــب حــرف آخـــرنــــد

            شاعران از چنین دردی بر خود می­پیچد و چهار فصل زندگی­اش را، که جز پاییز هویتی­ندارد:

از چــار مصــراع تـــمـــام فـصــل هـــا تــنـــهــــا

پـــایــیــز مــی خـوانــد تـمــام فـصـل هــا را مـــاه؛

بر باد رفته می­بیند. «باد» که نماد وزش و تداوم است، آیینه دار چنین یأسی است:

ای بــاد ای بــربـــاد رفــتــه مــویـــه کـن بـــامـــاه

***

ای بــــــاد ای نـــقـــــاشی بـــــی رنـــــگ آزادی

            شاعر که موسیقی غمگین زمانه است، در عبور « هفته » های لبالب از «تصمیم های خام»، چون بیت آتش گرفته درد­های دود آلود را فوران می­دهد:

ایــن روزهـــای هـفـتـــه فــقــط بـیت آتـشیم

آتـش بـغــیـــر دود چـــه مـــی­آورد پــیـــام

            با این درد و داغ سرود اشک های «حافظ» را سر می­کشد:

حـافـظ! سـرود اشــک هــایــت را نــیوشــیـــدم

چـشـمـت شـدم کـشـتـی شـدم دریـا شــدم در تــو

            و از قرنی که جز «باد­های برباد شده» نمادی ندارد، می­گریزد و با «شاخ نبات قرن هشت» محشور می­گردد:

گــرچــه مــنـم از بــادهــای عــاشـــق ایــن قــرن

شــاخ نــبــات قـــرن هـشـت امـــا شـــدم در تـــو

و با «صدای عشق» :

از صـــدای سـخــن عـشــق نــدیـــدم خــوشــتـــر

یــادگــاری کـــه دریــن گــنــبــد دوّار بــمــانــد

                                                                                                                  حافظ

از «دام بیداری»، رهایی می­یابد و در فراسوی رؤیا ها، روایت شدن را مرور می­کند:

دم مـــی زدم هـــر لــحــظــه­ی از دام بـــیــــداری

امـــا رهـــایــی یــافــتـــم رؤیـــا شـــدم در تــــو

            در چنین فراسویی، فرصت تفأوول را می­یابد و با زبان زمانه، فال تنهایی نسل گرفتار را در «شبیخون بادها» می­بیند و تعبیر می­کند:

در کـهـنـه­گــاه زنــدگــی تمـثـال، تـنـهـایـی­ست

گــه مـی­شــود شهـمـامـه گـه سلسال، تنهـایی­ست

پـــا مــی­کـشــد از پـشــت وتــریــن زمــان امــــا

تـــا مـی­گشــایــد از حقیقت بــال، تــنـهـایـی­ست

تــــا پـــلـــه پـــلـــه بشکـــنـــد گـیسوی رودابـــه

دربــام بــامِ شــاهـنــامـــه زال، تـنـهـــایـــی­ست

ایــن بــار از سیـمـایــی مــونــالــیــزه بــگــشودم

اشکـی و لبخندی؛ و دیـدم فـال، تــنــهـایــی­ست

            «فال»، که با رنگ «تنهایی» آهنگ گرفته، بیانگر انزوایی است که برخرد نقّاد جمعی تحمیل شده است. عاشق این قرن:

گـر چــه منم از بــاغ­هــای عــاشــق ایــن قــرن

            با واهمه­ی بادهای برباد­رفته، در افسون اساطیر غرق می­شود و غریو می­گردد؛ و از «کوچه­های خالی دنیا»، خطّ اسطوره­پروری در ناخود­آگاه خالده بارنگ «یارهای کهف»،       « دل موسی»، «گریه­ی فرهاد»، «کیومرث»، «بکتاش»، «رابعه» ، «شهمامه و سلسال»، «رودابه و زال» اوج می­گیرد تا این که «رمان مغلق صدسال تنهایی» را در چشمان گُرگرفته­ی کسی   می­یابد. غزل «نرگسستان» نمایه­ای از گره افکنی رمانی است که پیرنگ آن «صد سال تنهایی» ست:

آمــدند ایـــن ســوی هستــی آبــرو شــان ریـخـت

دخـتــران عـشـق مـفـهـومـی سبــوشــان ریــخــت

آمـــدنــــد از قـــرن­هـــای دور تـــــا ایـــن جــــا

قـــافــلـــه در قــافــلــه و جستجـو شـان ریــخــت

            قافیه که «زنگ مطلب است»، در این غزل «بادهای برباد شده» را دوباره فرایاد می­آورد و اندوهی سرکش و مستتر از «قرن چهارم» تا چهار سوق عصر شاعر، دامن کشان لفّ و نثر «درید و برید و شکست و به بست» را به تصویر می­کشد:

نـــرگسستـان بـــــود در چشمــــان شــــان امـــــا

گــام بـــاران زمــانـه رنــگ و بــوشــان ریــخــت

رابـــعــــه بـــــا دوســتــانــش روح گــردیـــدنـــد

بـــازهـــم در جـسـم رؤیـــا آرزوشـــان ریــخــت

باز رفــتـــنـد و بـــــه ســـرمـــانـــدنـــد تــــــاجِ آه

تــا دل بـکـتـاش هــای شـهـر و کــوشـــان ریــخــت

بـــاز در حــمّـــام بــلــخ و کــابــل و هـــرجـــای

رگ رگِ ســر سـبـزِ سـر سبــزِ گـلـوشـان ریـخـت

هـر چــه مــی­آمــد فــقـط قـــرن چــهــارم بــود

آن چــه کــه بــر قــرن­هـای چـارسـوشـان ریـخت

            شاعر که گویا در تمام لحظه­های سرایش از «پشت میز ابرها»:

                  از پشت میز ابرها برکش حقیقت را

«در کهنه­گاه زندگی» «تمثالی تنهایی» را تماشا می­کند، سرانجام از «پنج عصر» می­گذرد و «آه» می­شود:

از پــنــج عـــصــر مــــی­رســـم و آه مــی­شـــــوم

تــا هــفــت هــم نـمـی­رســم و مـــاه مــی­شــــوم

            در حالی که برلبانش «مصراع ساحل» جاری است و آشنا با «وزن­های سرکش»؛ قافیه قیافه­ی کلا سیکش را فرو می­نهد و تمساح با ماه همزانو می­نیشند، زیرا دیگر پای «سبکباران ساحل­ها» در میان نیست.آنی که «مصراع ساحل­ها» را تقطیع کرده است، با آهنگ (مفعول ـ فاعلات- مفاعیل ـ فاعلن)، دریا دل می­شود و دل به دریا می­زند و با «سلاله­ی تمساح» دوست!

وقـتـی کـــه در زمــیـنــه­ی دریـــا زمــــان زنــــم

پـس دوســت بـــا سـلاله­ی تــمـسـاح مــی­شــــوم

            چنین دوستی که بَرَی «از خلاف آمد عادت» نیست، چگونگی بیان را با کژتابی پیج و تاب می­دهد که در مقامش خالی از زیبایی نیست.

            شگفتا! هنگامی که شاعر از «مصراع ساحل­ها» عبور می­کند، آهنگ تمساح شدن در جانش جان می­گیرد، باز «سرگشته­گی» به سراغش می­آید. باد، پاییز، کوچه، ماه، میز، تصادم از پسکوچه­های چند غزل عبور می­نمایند و در آبشخور «شعور سرگشته»، هیاهویی دیگر برپا می­کنند:

تــو گـفـتـه بــودی بــادم حـضــور ســرگــشـتــه

کــه مــی­وزم هــمــه­اش از شــعــور ســرگـشــتــه

تــو گـفـتـه بــودی شــب­هـای تــنـگ پـایـیـزی

کــه کوچه کــوچــه پُـر است از عبـور سرگشته

کـتـاب ماه کــه بـــر مــیــز آســمـان بـــاز است

مـــرور مــی­کـنـمـش گـــر مــــرور ســرگـشــتـه

هـمـیـشـه زخــــم بـــر انــدام ســرد خــود دارم

مـن و تـصـادم مــن  بـــا قــبــور ســـرگــشــتــه

            این سرگشته­گی- که سرگذشت زمانه­ی اوست- با شعر بلند «از گذشته می­آمد» گره   می­خورد و تداوم می­یابد.

            شاعر در این سروده از حال به گذشته پر می­کشد و ناهنجاری­های حال را گویا با هنجارهای بهینه­ی گذشته می­خواهد کم رنگ نماید. می­خواهد به هموطنانش بگوید که با «صداقت آیینه­ها بزرگ» شده اند. اگر امروز پتک بر آیینه می­کوبند و جز شکستن تنَنَا یا هویی طنین نمی­افکند، فرهنگ و تمدن دیرینه­سال چنان آیینه پروری نموده، که آهنگ یاسایی و یرغویی «زمانه­ی بوزینه­ها» نمی­تواند بر آن خدشه وارد نماید:

از گــذشــتــه مــی­آمـــد آمـــدن بـهـایــش بـــود

رودکـی حـضـورش بــود رابــعــه صفـایش بــــود

            با چنین طلیعه و طلوعی به آیینه­داری حضور تاریخی فردوسی ، بوعلی، باربد ونکیسا می­پردازد. از داریوش می­گوید و تختگاه جمشید. از چشمانی می­گوید که از درد لبریز است و شعر حافظ قطره قطره بر گونه هایش می­لغزد:

از گــذشـتــه مــی­آمـــد درد بـــــود یــــا آتـــش

حـافـظ اشـک هـایـش بـود کـاین همه رهایش بود

شـعـر بــود یــا تــاریــخ، درد بـــود یــا فــرهـنــگ

بـیهـقـی رگـانـش بـــود مــثــنــوی ثــنـایـش بــود

            آری! بانوی کاخ بلند، از بیهقی می­گوید، آنی که گفته است:

«حسنک وزیر را مادری بود سخت جگر آور»

از مولوی می­گوید؛ و از نی و نوای بزرگ عارف زمان و زمانه­ها می­شنود:

«حـــق نــشــایــد گـــفــت جــــز زیـــر لــحـــاف»

در ایــن حـــال و هـــوای مــتـــنــاقـــض نــمـــا:

هــم مــدرن مـــی­پـیـمــود کـوچـه هـای هستـی را

هـم گـذشـته­گــی مــی­کــرد نــای همنوایش بـود

در مفصل جدال سنّت و تجدد، جای نماز عشق را می­گشاید:

دست عشق می­افروخت پخته می­شد و مـی­ساخت

در نــمـــاز آزادی مـــولــــوی دعـــایـــش بــــود

کـم تــریــن تـخیّـل بــود بـی­کـران تـریـن پل بـود

عـاشـقـانــه مـی­جـوشـیـد شـمـس­هـای هایش بـود

شهود شاعرانه -در لحظه­ای که تجدد به نفع سنّت به حراج گذاشته می­شود- معرفت عاشقانه را با رنگ مدارا در «نماز آزادی» زمزمه می­نماید . ­های و هوی عاشقانه­ی «شمس» چنین اندیشه­یی را در نیمه­یی پنهانش شیرازه نموده است؛ اندیشه­یی که سرشار از امید است. غزل «دریا می­نوازد پیانو» چنین پیامی را دریچه می­سازد:

گـــوش کـــن دریــــا پـــیــانــو مـــی نـــــــوازد

عـشــق خــود را بــا «تــو» «در تـــو» مـــی نـــوازد

            دریا نیز غم پنهان دارد. غم جانکاهش را با نوشدارویی شکیبایی در هم می­آمیزد تا اندکی بیاساید و بتواند با تحمل و تأمل نسیان را تبدیل به نیسان ­نماید:

تـــا غــمــت را بـــا فــــرامــــوشـــی بــنــوشـــی

گــــوش کـــن دریــــا پـــیــانــــو مـــی­نـــــوازد

در چنین عشق و تلاطمی، شاعر خود را در دل دریایی چالش­ها چون «قو»یی می­بیند کــه جـــز تــرنّــم «تــنـهـایــی»، آوایـــی نـــدارد.

تــنـهــایی­ام دگـــر هــمــه جـــا را گــرفـتـه است

شــرق و شـمـال و قـبـلــه­ی مـــا را گــرفـتــه است

و ذهنش با پرسش­های بی پاسخ تبدیل به علامت سوالیه می­گردد. این علامت بزرگ، بزرگ می­شود تا آن جایی که ذهنش جز پرسش پرِّشی ندارد. یکباره برهمه­ی علامت­ها چلیپا می­کشد و باگفتن «نه»!  نهیبش اوج می­گیرد:

دیـوانـه در نـگـاه تــو دیــوانــه ست

 از دیــد خـــویش لیک فـرزانــه ست

هـــر چنـد مــی­زنـندش مـغــرور ست

هــــر چـنـد مـی­کشـنـدش پـروانــه ست

دیـــوانـــــه آشــنـــا نیست بــــا آری!

یک واژه می شناسـد امّـــا نـــــه ست

            با چنین سوختن و غروری هویت تاریخی سرزمینش را با واقعیت درد ناکی در هم می­آمیزد که خفتگان نیز اندکی پهلو می­گردانند:

مـا آن کــتــابــخــانـــه­ی مــشــهـور مــشـرقــیــم

در مـــا هــمــاره چــشــم سـحــر خــیـز مـی­رسـد

امــــا بـــرای ســوخــتــن جـــلـــد جــلـــدمــــان

امــــروز نــیــز لــشـکــر چــنــگــیـز مــی رســـد

            شاعر با درنگ بر این واقعیت تاریخی، از زوزه­ی سرما و هیاهوی برفکوچ­های مستمر تجاوز، به گونه­یی دیگری پنجره­ی سخن را می­گشاید. از«غرور آدم برفی» می­گوید. این آدم برفی درشهود شاعرانگی شاعر هویّت زنانه دارد:

غــرور آدم بــرفـــی شــکــفـتـه درتـنـی از بــرف

نـشـستـه در تــمـام عــمــر در پـیــرامـنـی از بــرف

شــباهـت هــــای بسیارنــــد بین مـــن و او امـــا

فقط یک فرق ،  من از خاک هستم او زنـی از بـرف

            وای! تاریخ مذکّر با چه نمایه­ای تبدیل به نماد شده است؟ در سیر تاریخ زن در حصار یخ زده­گی و انجماد محصور بوده؛ شاعر با چنین فراستی «من» انسانی خود را در برابر تفکیک های جنسیتی قرار می­دهد و از دل این تناظر، منظره­ای را برمی­کشد که خشم توأم  با ترحّم فواره  می­زند:

تـمـام هـسـت و بـــود مــن هــوای نــیـروانــایـــی

تـمام هـسـت و بــود اوسـت مـیـدانی منی از بــرف

   مــن او هــر دو مـی میـریــم یــک صـبـح زمستـانی

   مـن از بــی­آفـتـابـی او بــه پـشـت روزنـی از بــرف

            اگر آدم برفی پشت به روزنی از برف دارد و یخ زده است، مَنَ شاعرانگی با آن که از بی­آفتابی  رنج می­برد، ولی جاری است:

دریــــچـــه نــیـســت مـــنــــم دریـا ست

ســکــوت نـــیـســت هــمــش غوغـا ست

            از آن جایی که تقارن توأم با تقابل، هویت فرهنگی دهکده­ی جهانی است، شاعر از مرز­های سیاسی عبور می­کند و دنیا را به هویت رسانه­یی در خویشتن خویش می­بیند:

هــمـیشـــــه مـــی­نـــگـــــرد درخــــویـــــش

رســــانــــه­یـــــی را کـــــــه دنــــیـاســـــت

در این رسانه، همه­ی ارزش­ها باژگون شده است:

دریـــن رســــانــــــه نــــــه بـلــــقـیـســی ســــت

نـــــه شـــهــــر ســـبـــز ســـبــا بــــرجـــاســــت

 نـــــه مــــریـــمـــی­ســـت کــه مـــاه آیـــــد

نـــــه آســمـــانـــــی نـــــــی عـیـســـاســـــت

نـــــه لــــورکـــــاســـت نــــــه غـــرنــــاطـــه

نـــــه ســـنــــگ گــــور غـــــزل پـــیـــداســـت

            شاعر که از این واژگونگی رنج می­برد، شرق و غرب تهی از عشق را برنمی­تابد؛ و با نوستالژی شگفت سر بر زانو می­گذارد و آهسته زمزمه می­کند:

و عــــصـــــر مـــجــــنـــون دیـــگــــر نیســـت

وگـــــر نــــــه در ایــــن مـــن لــــیـــــلاســـت

آری! در دنیایی مدرن و مدرنیسم دیگر مجنون نمی­تواند فریاد بزند:

                  «عشق ست خلاصه ی وجودم»

                                                    نظامی

لیلایِ بالقوه در مَنَ شاعر به سرایش «منظومه­های وارون» می­پردازد و به انتظار لحظه­ی عبور از حصار «مدرن» و قدم نهادن به جغرافیای «پست مدرن»، دقیقه شماری می­کند. گویا در این جغرافیا، «عصر مجنون» به گونه­یی دیگر تکرار خواهد شد:

مـدرن گـشـتم و مــاه دگـــر شـــد از مــن عـشــق

کــنــون کــه پـســت مـدرنـم دل دگـــرگــونـــم

چنین چشم اندازی است که «هوای حادثه» را شیرازه می­بندد:

زمـیـن کــه خــونـیــن شـد غـرق در دلــش بــودم

هــوای حــادثــه در مــن چــه نــاگــهــان افــتــاد

چــو مــاهـیــی کــه ز جــو­بــار واره­ی و­تــریــن

هـبــوط کـــرد بـــه دریـــای بــی­کـــران افــتـــاد

            اگر «ماهیی» از «واره­ی وترین»، از آکواریوم هبوط کند و «به دریای بی­کران» متّصل گردد، چنین حادثه­ی آبستن تلاطمی به وسعت جاری شدن است. از آن جایی که حادثه، منطق مبتنی بر سیر علت و معلول ندارد، نگاه شاعر بر واژه­ی «ابتذال» خیره می­گردد:

در جسـم رودهــای زمـــان ابــتـــذال ریخت

آب غــــزلســـرای مــــرا تــــا خــــدا ببــر

یعنی برای رهایی از «ابتذال» دامنگیر، اراده  را نردبان نیایش می­سازد:

ای زنـــدگــی صــدای مـــرا تــــا خــــدا بـــبـــر

روح تــــرانـــــه­هــــای مـــرا تــــا خـــدا بـــبـــر

او هـــم ربــــاب چـشـم مـــرا پس زد و شـکـست

آهــنــگ رشــک­هــــای مــرا تـــا خـــدا بـــبـــر

با چنین نیایشی پای «در متن گورستان» می­گذارد:

در مـتـن گــورستــان چــسـان پـیدا کـنم خود را

متـنـی­ست نـــاپــیـــدا و نــاپـیــدا کـنــم خــود را

یعنی یأس چنان برجان شاعر خیمه می­زند که دیگر نمی­تواند به جاری بودن زندگی دل     ببندد. اما در این متن خاموش، بازهم جای چخیدن هست:

ایــن مـتـن، خـامـوش­ست بی هوش­ست تا امروز

فــردا شــود فــریــاد، اگــر فــردا کــنــم خــود را

مَنَ ز نانگی شاعر که دگردیسی را در واقعیت تاریخ مذکّر نتوانسته است تجربه کند و بازیابد، بر آنست که رؤیاهای خاموش خود را در «متن به هم خورده» محقق سازد:

آدم نـمـی­مـانــم در ایــن مـتــن بــه هــم خــورده

امـــا هـــوایـــم است کـــه حــوا کــنــم خــود را

و جاودانگی را «شمس» آسا در «خط سوم» می بیند:

«آن خطاط سه گونه خط نوشتی

یکی او خواندی لاغیر

یکی هم او خواندی هم غیر

یکی نه او خواندی و نه غیر

آن خط سوم منم»

            این جوهره­ی معرفت عارفانه­ی دینی که سرشار از اومانیسم استعلایی است «در متن گورستان»، آتش هرگز نمیرد را، با ترنمّی دیگر بر می­افروزد:

شـایــد نـگــارش یــافــتــه ایـــن بـــا خــط ســوم

مـی­خـوانمش گـاهـی کــه نــامـیـرا کـنـم خـود را

در «قاف چشم» شاعر عنقایی پر می­کشد که با «دستان بهم ریخته­ی دریا» رؤیاهای خواب آلوده و خواب های رؤیایی را به گونه­ای ورق ورق می­کند که جز رؤیا در این متن بهم خورده­ی خاموش، چیزی باقی نمی­ماند:

گـرچــه رؤیــایـیـم رؤیـا مــی­بـیـنـیـم بــه خــواب

پشت در پشت ز رؤیــایــیــم خــــود رؤیـــایــیــم

            شاعر که فرزند مرحله­ی­گذار است؛ همه­ی چالش­های این مرحله با دو نکته­ی شگفت، در شهود شاعرانگی­اش تحمیل می­گردد:

            1ـ ماچو دستان به هم ریخته­ی دریاییم

            2ـ عصر فریاد بر­افراشتن دریا­هاست

می­داند که دیگر در «مصراع ساحل»ها نمی­تواند «وزن های سرکش» را بگنجاند. «دویدن روز» را با آزمون دیگری شیرازه می­نماید:

            زنی در تصویر

            آتش زنی در دست

                           می پخت

            فردای فرزندانش را

            *          *

            پس از آن در تصویر

                         می­دیدم زنی را

که دریچه نبود

خالی شده بود

کوچه­ی دلش از هیاهو

              در بی خودی

با خودش سخن می گفت

                      در بی خودی

            چگونه چنین اندیشه­ی را می­توان در قاموس افاعیل مکرر و محصور پروراند؟ تردیدی نیست که پهنه دشت شعر کلاسیک فراتر ازین را نیز فریاد زده است، با آن­هم باید پذیرفت:

            ـ عصر مجنون شدن دیگر نیست

            ـ عصر فریاد برافراشتن دریا هاست

 و سخن را به گونه­ای دیگر باید آراست. «آوازهای­سیید»، پاسخی در خور واقعیت      کژتابی­های زمانه است؛ کژتابی­هایی که جز با «بی­خودی» نمی­تواند «هویت از دست رفته­اش را» بازیابد. در حالی که شاعر با «هویت از دست رفته» انسان دست به گریبان است:

بــــی­هـــــراس از چـــهـــــار ســــوی خــــویش

چــیــن بــر جـبـیــن کـــوچــــه­هــــا مــــی آورد

و «با لحاف شکاف شکاف باد»، هویت بر باد شده­ی انسان را در واژه­ی هویت­کُش هیرویین می­بیند؛ و با خشم فروخورده  فریاد می­زند: «هیچ!»:

نمی دانم

چه کسی می­داند

نمی­دانم

من که می­دانم

*  *  *

آنچه می­داند این حقیقت است که: «زمانه عکاس است»:

عکاس است

زمانه

بر می­دارد

بی­تابانه

عکس روز را

سپید و سیاه

*  *  *

آری! آری!

زمانه عکاس است

تا بی کرانه

یعنی تاریخ که چگونه داستان شدن انسان است، ارزش­ها را به گونه­ای داوری می­کند که هرگز خدشه نمی­پذیرد. با چنین ضرباهنگی «کوچه­های خالی دنیا» به انتها می­رسد، و روح آفرینشگری در فراسوی ذهن و زبان خالده در خلجان است؛ و دوستداران شعرش در آستانه­ی سفینه­ی دیگر.

                   چنین بادا!

                        3/حوت.1388 خورشیدی